Digital Natural Motion
Ég fór í dag í leiðangur með Stebba vini mínum að finna þurrkara. Það fór þó þannig að meðan Stebbi var að stúdera þurrkara í raftækjabúðum þá skoðaði ég sjónvörp og plasmaskjái. Í heimilistækjum sá ég nýju plasmaskjáina frá Philips og fannst myndin í þeim vera pínu skrýtin.
Eftir smá rannsóknarvinnu komst ég að því að unnin er e.k. stafræn forvinnsla á myndinni með tækni sem Philips kallar "Digital Natural Motion". Til að útskýra það nánar er best að ég renni snögglega fyrst yfir tímaskynjun okkar á kvikmyndum útfrá rammafjölda þeirra á sekúndu.
Fyrstu þöglu kvikmyndirnar voru teknar á handsnúnar vélar; Það gerir það að verkum að ekki er hægt að finna nákvæmlega upptökuhraða þeirra, en hann var oftast 16-18 rammar á sekúndu. Þessi hraði var nægur til að sýna hinn ýkta leik sem tíðkaðist í þöglu myndunum, en eyddi eins litlu af filmu og hægt var sem síblönkum kvikmyndagerðarmönnum finnst ætíð vera kostur.
Þegar farið var að bæta hljóði við kvikmyndir þurfti auðvitað að fastsetja hraðann svo að hljóðið og myndin gætu náð að fylgjast að. Í ljós kom að við 18 ramma/sek þá sáust varahreyfingar fólks ekki nógu greinilega (þó að stærri drættir eins og líkamshreyfinga sæjust vel) svo að fleiri ramma þurfti til að skýra myndirnarþá voru gæði hljóðs sem prentað var á filmuna, svokallaðs ljóstóns, ekki nógu góð. Eftir nokkrar tilraunir var sæst á 24 ramma á sekúndu og hefur sá staðall haldist til dagsins í dag.
En þegar sjónvarp kom til sögunnar vandaðist málið. Myndlampinn í sjónvörpunum byggir á rafmagni svo að auðveldast var að láta tíðni rafmagnsins stýra rammafjöldanum (50 Hz hér á Íslandi og í evrópu, 60 Hz í Ameríku og Japan). Gallinn var sá að ekki var pláss í sjónvarpsmerkinu til að senda 50 heila ramma á hverri sekúndu svo að tekið var upp á þeirri arfavitleysu að nota "interlaced" myndir. Interlacing virkar þannig að fyrst eru oddatölulínurnar 1, 3, 5, osfrv. teiknaðar á skjáinn og síðan jöfnu línurnar. Það þýðir að í stað 25 ramma á sekúndu eins og okkur er sagt að sjónvarp hafi, þá eru í raun 50 "field" eða hálfir rammar.
Nýtísku sjónvörp eru síðan farin að hætta að reiða sig á tíðni rafmagnsins til að ákvarða tíðni skjásins og eru farin að láta myndlampann keyra á t.d. 100 Hz, vegna þess að hærri tíðni er þægilegri fyrir augun í okkur. Þegar skjárinn er keyrður svona á hærri tíðni en sjónvarpsmerkið sem hann fær, þá endurtekur hann oftast ramma. 100 Hz sjónvarp sýnir þá t.d. hvern ramma tvisvar.
Það að sjónvörp eru að senda okkur nýja mynd 50 sinnum á sekúndu meðan filma í bíóinu gerir það bara 24 sinnum er ein aðalorsök þess hve við skynjum sjónvarp og filmu mismunandi. Sjónvarp er miklu nær raunveruleikanum, við skynjum það sem eitthvað sem er "ekta" og gæti verið í beinni útsendingu. Filma er draumkenndari, vegna færri ramma hefur hún meira "motion-blur" og geðlæknar sem hafa gert tilraunir með kvikmyndir vilja meina að við gerum ómveðvitað ráð fyrir því að filma sé að "segja okkur sögu" en ekki sýna okkur eitthvað beint.
Svo ég snúi mér aftur að plasmaskjánum frá Philips þá virkar þetta "Digital Natural Motion" dót hjá þeim þannig að fyrst að þeir sýna fleiri ramma á sekúndu en venjulegt sjónvarpsmerki gerir þá nægir þeim ekki að endurtaka bara rammana. Tölva reynir frekar að skynja hreyfingu í myndinni og skáldar í eyðurnar, svo að 100 mismunandi rammar séu sýndir á hverri sekúndu.
Vandinn er sá að þannig virkar efni sem er tekið á filmu eins og það hafi verið tekið á vídeó! Þetta þýðir að draumkennda áferðin sem einkennir 24 ramma/sek filmuefni breytist í harða nánd vídeóefnis! Þetta gjörbreytir því hvernig áhorfandinn skynjar verk kvikmyndagerðarmannsins. Óþolandi.
Ég ætla sko ekki að fá mér svona tæki nema hægt sé að slökkva á "Digital Natural Motion" draslinu. En það er sosum lítil hætta á því hvort eð er, þetta eru rándýr tæki og ég er skítblankur ;)